Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ülke genelindeki ailelerin harcama alışkanlıklarını gözler önüne seren 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması’nın sonuçlarını yayımladı. Resmi verilere göre, Türkiye’deki hanelerin bütçesinden en büyük payı konut ve kira masrafları alırken, gelir seviyesindeki farklılıkların harcama tercihlerini doğrudan şekillendirdiği görüldü.
Araştırma sonuçlarına göre, ülke genelinde yapılan toplam tüketim harcamalarının yüzde 29,3’ü konut ve kira giderlerine ayrıldı. Barınma maliyetlerini yüzde 20,5 ile ulaştırma harcamaları, yüzde 17,3 ile de gıda ve alkolsüz içecekler takip etti. Vatandaşların bütçesinden en az pay ayırdığı kalemler ise yüzde 0,8 ile finans ve sigorta hizmetleri, yüzde 1,8 ile eğitim ve yüzde 2,2 ile sağlık harcamaları olarak kayıtlara geçti.
Gelir Seviyesi Harcama Kalemlerini Değiştiriyor
TÜİK raporu, yüksek gelir grubu ile düşük gelir grubu arasındaki harcama önceliklerinin taban tabana zıt olduğunu ortaya koydu. Gelir düzeyi arttıkça, bütçe içinde ulaştırmaya ayrılan payın belirgin şekilde yükseldiği gözlemlendi.
En Yüksek Gelir Grubu: Bütçesinin yüzde 25,7’sini konut ve kiraya, yüzde 25’ini ulaştırmaya, yüzde 12,4’ünü ise gıdaya harcıyor.
En Düşük Gelir Grubu: Gelirinin yüzde 38,7’sini konut ve barınmaya ayırmak zorunda kalırken, gıdaya yüzde 29,2 pay ayırıyor. Bu grubun ulaştırma harcamaları ise yüzde 8,6 seviyesinde kalıyor.
Gelir Türü ve Hane Büyüklüğü Tercihleri Etkiliyor
Aylık kazancını maaş, ücret veya yevmiyeden sağlayan haneler bütçelerinin yüzde 26,4’ünü barınmaya, yüzde 21,9’unu ulaştırmaya ve yüzde 16’sını beslenmeye yönlendiriyor. Kendi işinin sahibi olan müteşebbis hanelerde ise ulaştırma harcamaları yüzde 25,9 ile ilk sıraya yerleşiyor.
Hane halkı sayısı da harcama dengesini değiştiriyor. Tek başına yaşayan bireyler, gelirlerinin yüzde 41’i gibi büyük bir kısmını konut ve kiraya harcıyor. Buna karşın, 6 veya daha fazla kişinin birlikte yaşadığı kalabalık ailelerde gıda harcamalarının payı yüzde 23,7’ye tırmanıyor.
Mutfakta En Çok Yaş Sebze ve Meyve İsraf Ediliyor
TÜİK’in araştırması, hanehalklarının gıda tüketimindeki israf boyutunu da istatistiksel olarak ortaya koydu. Elde edilen verilere göre, evlerde en fazla israf edilen gıda ürünlerinin başında yüzde 39,7’lik oranla taze meyve ve sebzeler geliyor. İsraf sıralamasında meyve ve sebzeyi yüzde 32,5 ile ekmek, yüzde 15,1 ile de süt ve süt ürünleri takip ediyor.
