Tıp dilinde somnambulizm olarak bilinen uyurgezerlik, sanılanın aksine bir uyanıklık hali değil, beynin en derin uyku evresinde gerçekleşen bir durumdur. Medipol Üniversitesi Çamlıca Hastanesi’nden Uzm. Dr. Gözde Nezir Eyican, uyurgezer bireylere yaklaşım ve alınması gereken önlemler hakkında kritik bilgiler paylaştı.
- Uyurgezerlik Nedir ve Ne Zaman Ortaya Çıkar?
Uyurgezerlik, uykunun non-REM (hızlı göz hareketlerinin olmadığı) evresinde gerçekleşir. Bu sırada kişi bilinçsizce yataktan kalkıp dolaşabilir. Gözleri açık olduğu için uyanık sanılabilir, ancak aslında derin uykudadır. Genellikle çocukluk çağında görülür ve ergenlikle beraber kendiliğinden düzelir; fakat bazı durumlarda erişkinlikte de devam edebilir. - En Büyük Hata: Aniden Uyandırmak
Uyurgezer birini sarsarak veya bağırarak uyandırmak doğru bir yöntem değildir. Bunun nedenleri arasında oryantasyon bozukluğuna dayalı olarak kişinin nerede olduğunu anlayamaması ve ciddi bir kafa karışıklığı yaşaması örnek gösterilebilir.
Ani uyandırma kişiyi korkutarak panik haline sokabilir. Bunun yerine yapılması gereken en doğru müdahale kişiyi uyandırmaya çalışmak yerine, ona nazikçe eşlik ederek, sarsmadan ve korkutmadan yatağına yönlendirmektir.
- Tanı ve Tedavi: Uyku Testi (Polisomnografi)
Uyurgezerliğin altında yatan nedenleri belirlemek ve diğer nörolojik hastalıklarla (örneğin uyku apnesi veya huzursuz bacaklar sendromu) karışıp karışmadığını anlamak için Polisomnografi adı verilen uyku testi uygulanır. Özellikle erişkin yaşta başlayan uyurgezerlik; psikiyatrik veya nörolojik rahatsızlıkların habercisi olabileceği için mutlaka bir uzman tarafından değerlendirilmelidir.
Evde Alınması Gereken Güvenlik Önlemleri:
Uyurgezer bireyler farkında olmadan kendilerine veya çevrelerine zarar verebilirler. Bu riskleri azaltmak için, Mutfak gereçleri arasında bulunan kesici ve delici özelliği bulunan aletler kilitli alanlarda tutulmalıdır. Kapı ve pencerelerden dışarı çıkmayı veya düşmeyi önlemek için özel güvenlik kilitleri kullanılmalıdır. Yürüme yolundaki takılıp düşmeye sebep olacak eşyalar (halı kenarları, kablolar vb.) temizlenmelidir.
